Olumsuz tat koşullanması (Garcia Etkisi)

2008 KPSS sınavına girdiğimi daha önce söylemiştim. Ve sınavın oldukça kötü geçtiğini ve bunun genel bir durum olduğunu da söylemiştim. Ve kpss ile ilgili bir karar almış bulunuyorum. Sevdiğim bir şeyle, blogculuk, sevmediğim bir şeyi, kpss çalışma, birleştirip ikisini bir arada yapmaya karar verdim. Sanırım buna eğitim bilimlerinde de premack ilkesi deniliyordu. Neyse bu bir sonraki konumuz olur şimdiki konumuz garcia etkisi.

Efendim Türkçe kaynaklarda bu konu yetersiz hatta yanlış anlatılmış. Bu yüzden sınava aşırı çalışan ve ezberleyen binlerce kişi kpss 2008 de çıkan şu soruyu yanlış yapmıştır.

Akşama doğru midesi bulanan Esra, öğle yemeğindeki
mayonezden zehirlendiğini düşünmüş ve bu olaydan
sonra uzun süre mayonez yememiştir.
Esra’nın uzun süre mayonez yememesi aşağıdakilerden
hangisiyle açıklanabilir?
A) İkinci derece koşullama (üst düzey)
B) Batıl davranış
C) Ayırt etme
D) Koşulsuz tepki
E) Olumsuz tat koşullaması (Garcia etkisi)

Türkçe kaynaklarda şöyle açıklanır konu;

Bir uyarana gösterilen tepkinin o uyaranla ilgisi olan diğer uyaranlara da gösterilmesi. Ör. Ali’ yi seven Ayşe’nin Ali’nin memleketini de sevmesi.

Bu açıklamadan yola çıkan sevgili arkadaşlarım malesef e şıkkını düşünülecek en son şık olarak gördüler ve yanlış yaptılar. Benim gibi hiç bir konu bilmeyenlerse “tat” kelimesinden yola çıkarak olsa olsa bu olur dediler ve doğru yaptılar.

Peki işin doğrusu ne. Doğrusunu bilmem ama bu sorunun cevabı yabancı kaynaklarda;

Garcia Etkisi; Bir organizmanın yediği ve yedikten sonra kötü hissettiği değişik tadı olan yiyecekten kaçınması. Olumsuz tat koşullanması (zehirlenme ya da etkilenme yiyeceği yedikten bir kaç saat sonra , hatta yiyecekten kaynaklanmamış olsa bile) yoluyla öğrenme tek bir denemeden sonra olur.

Sorunun istediği tam da bu kaynağa uyuyor. Orijinal yazıyı buradan okuyabilirsiniz. Sorunun cevabı neyleşmiştir sanırım. En azından benim için öyle oldu. Bundan sonra kpss sınavına blog aracılığıyla çalışacam. Umarım işe yarar, sevgili günlük…